انواع اختلالات خواب – پاراسومنیا یا خواب پریشی

خواب پریشی به گروهی از اختلالات خواب اطلاق میشودکه شامل اتفاقها یا تجارب ناخواسته طی خواب ، هنگام به خواب رفتن واز خواب بیدار شدن است. پاراسومنیا(parasomnia) یا خواب پریشی ممکن است شامل تکان ها، رفتارها، احساسات، ادراکات و رویاهای غیرعادی هنگام خواب باشد. گرچه گاهی این رفتارها پیچیده و برای دیگران حاوی معانی مختلفند، شخصی که خواب است درخلال آنهااز خواب نپریده و عموما خاطره ای نیز ازآن ندارد. افراد دچار پاراسومنیا یا خواب پریشی با دشواری دربه خواب رفتن مواجهند.

  Confusional Arousal یا اختلال در بیدارشدن

اختلال در بیدارشدن اختلالی ازدسته اختلالات خواب پریشی است که باعث می شود فرد پس از بیداری گیج بوده یا رفتارهای غیرعادی داشته باشد، مثلا نداند کجاست و چه میکند. رفتارهای غیرعادی اختلال در بیدارشدن شامل کندشدن تکلم، تفکر مشکل دار و گیج شده، حافظه شعیف و واکنش های کند به سوالات و درخواستها باشد.

عارضه اختلال در بیدارشدن سبب میشودتا فرد با داشتن ذهنی مشوش و مبهم بیدار بنظربرسد. این حالت معمولا هنگامی آغازمیشود که دیگران با تکانهای فیزیکی شخص را بیدار کرده باشند. راه رفتن در خواب یا فریاد زدن درافراد دچار عارضه اختلال در بیدارشدن رایج است، برخی دیگر دندان قروچه داشته و این حالات میتواند ازچند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. افراد دچار اختلال در بیدارشدن عموما این حرکات را بخاطر نمیاورند.

اختلال در بیدارشدن غالباطی مرحله موج آهسته ( Slow-wave ) در خواب رخ میدهد و دریک سوم ابتدایی شب بیشترین شیوع را دارد، هرچند گاهی دیرتریا حتی طی چرت روزانه نیزرخ میدهد. یکی ازانواع اختلال در بیدارشدن، “اینرسی خواب صبح حاد” نام داردکه میان نوجوانان و بزرگسالان رخ داده و بعضا آن را “مستی یا خماری خواب” نیز مینامند و تفاوت آن با نوع معمول اختلال در بیدارشدن، وقوع این حالات صبح و پس از بیدار شدن است که گاها تا چند سال نیز طول میکشد.

اختلال در بیدارشدن کودکان ممکن است والدین رابترساند، چراکه عموما کودکان دچار اختلال در بیدارشدن پس از بیداری گیج بوده و مدتی به والدین خود زل میزنند و شاید حتی عصبی و آژیته باشند. درمیان کودکان این حالات اغلب۵ تا ۱۵ دقیقه طول کشیده، معمولا بی ضرر بوده و پس از۵سالگی پایان می‌یابد، هرچند ممکن است برخی ازین کودکان هنگام نوجوانی در خواب راه بروند.

راه رفتن در خواب

راه رفتن در خواب ، خواب گردی یا somnambulism نوعی از اختلالات خواب پریشی است که درآن فرد حین خواب از تخت خود بلند شده و حرکت میکندکه البته میتواند با یک سری حرکات پیچیده تر نیز همراه باشد؛ مثلا ، بخاطر کابوسی که دیده با شتاب ازخانه فرار کند، هنگام فرار فریاد کشیده یا صحبت کند. مردمک چشم شخص مبتلابه اختلال راه رفتن در خواب معمولا گشاد و نگاهش حالت زجاجی دارد وحتی ممکن است مبادرت به انجام کارهایی ورزدکه اغلب طی شب انجام نمیگیرند یابه فردی که قصد بیدار کردنش را دارد، حمله کند.

اختلال وحشت خواب یا هراس شبانه

اختلال وحشت خواب یا  هراس شبانه نوع دیگری از خواب پریشی ست که درنوع معمول آن فرد نیمه شب جیغ کشیده و فریادهایی خواهدزد که اکثرا برای دیگران غیرقابل فهم است. وحشت خواب میتواند با گشاد شدن مردمک ها و تپش قلب و عرق کردن و تنفس سخت نیز همراه باشد. این افراد اغلب به صدا واکنش نداشته و بیدار کردن آنها برای اطرافیان دشوار خواهدبود. پس از بیداری معمولا خاطره ای ازآنچه درحال رخ دادن بوده ندارند. اختلال وحشت خواب معمولا دریک سوم ابتدایی شب رخ می‌دهد.

اختلال پرخوری در خواب

افراد مبتلابه اختلال پرخوری در خواب معمولا حین شب چندین بار بیدار شده و چیزی خورده یا مینوشند. این رفتار خارج از کنترل آنهاست و عموما چیزی ازآن بخاطر نمیاورند. بیدار کردن مبتلایان به اختلال پرخوری در خواب ، حین خوردن بسیار دشوار بوده و با عصبانیت و مقاومت همراهست. طول یک راند اختلال پرخوری در خواب اغلب به کوتاهی ۱۰ دقیقه ست، یعنی زمان لازم برای رسیدن به آشپزخانه و بازگشت به تختخواب. مشکلات موجود اختلال پرخوری در خواب عبارتنداز:

  • خوردن فرمهای عجیب غذایی مانند دانه قهوه و…
  • خوردن یا نوشیدن مواد سمی مانند مواد شوینده
  • خوردن غذاهایی که بیمار بدانها آلرژی دارد
  • بی اشتهایی طی روز
  • درد معده
  • کلسترول بالا، اضافه وزن و چاقی

اختلال رفتار خواب REM

دراین نوع از اختلال خواب ، شخص متناسب با رویایی که میبیند، حرکت دارد. برخی آن را با اختلال وحشت خواب یا راه رفتن در خواب اشتباه می گیرند؛ تفاوت آنها اینست که فرد دچار اختلال رفتار خواب  REM را می توان به آسانی بیدار کرد و معمولا با جزییات کامل بیاد داردکه چه دیده و جزییات خواب با رفتار غیر طبیعی او همخوانی دارند. این رفتارها شامل فریاد زدن، دشنام دادن، تکان دادن دست و پا، چنگ زدن، مشت زدن، لگد زدن ویا پریدن اند. مثلا ممکن است بیمار خواب ببیند کسی باو حمله میکند واز تخت پریده وبه بیرون بدود.

این اختلال طی فاز حرکت سریع چشم در خواب یا REM رخ میدهندکه هر ۱٫۵-۲ ساعت طی شب تکرارمیشود. اختلال رفتار خواب REM  به تنهایی سبب خواب آلودگی فرد نمیشود، اما ممکن است با سایر اختلالات خواب  مانند آپنه خواب ، اختلال حرکت تناوبی دست و پا و نارکولپسی همراه باشد. اختلال رفتار خواب REM  یک اختلال فیزیولوژیک و پزشکی است، نه روانپزشکی. بیماران مبتلابه اختلال رفتار خواب REM معمولا روان سالمی دارند.

فلج خواب

این نوع از خواب پریشی یا پاراسومنیا شامل ناتوانی در حرکت بدن درهنگام به خواب رفتن یا بیدارشدن است و بین مردم با نام بختک شناخته میشود. مغز معمولا هنگام خواب ماهیچه ها را استراحت داده تا آرام باشند و باین حالت “آتونی” گفته میشود. فلج خواب یعنی وقوع آتونی در بیداری. دراین حالت فرد نمیتواند صحبت کند، دست، پا یا سر خود را تکان دهد. توانایی تنفس همچنان نرمال است و فرد نسبت به اطراف آگاهی کامل دارد. فلج خواب میتواند تا چنددقیقه طول بکشد یا هنگامیکه کسی شخص را لمس کرده ویا بااو حرف بزند، تمام شود.

علاوه بر ناتوانی در حرکت و تکلم، برخی طی فلج خواب اوهام میبینند؛ مثلا چیزی را دیده یا میشنوند، گاهی حتی شاید این اوهام بدون فلج به سراغ آنها بیاید. فلج خواب میتواند نشانه ای از نارکولپسی باشد، اما معمولا خواب را مختل نمیکند.

کابوس  (nightmare)

کابوس های مکرری که شما رااز استراحت کافی بازدارد، بعنوان یک اختلال خواب درنظرگرفته میشود. افراد دچار اختلال کابوس هر شب قبل از خوابیدن ترس دارند و معمولا پس از کابوس دیدن نمیتوانند دوباره به خواب روند و همین کمبود خواب سبب تشدید کابوس های آنها میشود. کابوس عموما اواخر خواب فرد رخ داده و بصورت یک خطر فیزیکی قریب الوقوع خودرانشان میدهند. کابوس همچنین بعضا تم های پریشان کننده دیگری داشته و احساسات منفی مانند نگرانی، ترس، وحشت، خشم، عصبانیت، خجالت، انزجار و… را برمیانگیزد.

معمولا فرد پس از بیداری، جزییات کابوس را بوضوح بیاد میاورد. خواب بدی که شما رااز خواب نپراند، بعنوان کابوس درنظرگرفته نمیشود. کابوس دیدن شاید چندین بار دریک شب تکرار شود. کابوس ها عموماطی فاز REM رخ میدهند اما درافرادی که دچار تروما بوده اند، مثلا مبتلایان به PTSD ممکن است درمراحل اولیه خواب نیز اتفاق بیفتند.

شب ادراری

شب ادراری نوع دیگری از اختلالات خواب پریشی است و زمانی رخ میدهدکه مثانه فرد پرشده اما او در بیدارشدن با مشکل مواجه میشود ویا هنگامیکه کنترل انقباض مثانه فرد ازدست او خارج شود. شب ادراری درهر سنی می تواند بیمار را درگیر کند، اما غالباتا زمانیکه حداقل ۲ بار درهفته و برای افراد بزرگتر از۵سال رخ ندهد، نمیتوان آنرا اختلال نامید.

حین خواب بطور نرمال میزان وازوپرسین افزایش میابد. وازوپرسین هورمون مترشحه از هیپوفیز است که میزان ادرار تولیدشده توسط کلیه ها را کاهش داده وهمین سبب نیاز کمتربه اجابت مزاج در شب است. در افراد دچار شب ادراری این کاهش وازوپرسین واقع نشده و درنتیجه آنها ادرار بیشتری در مثانه داشته و دچار مشکل میشوند.

اوهام در خواب

اوهام در خواب یکی از انواع خواب پریشی بوده و شامل رویت تصاویریست که بسیار واقعی بنظر میرسند و حتی ممکن است سایر حواس مانند شنوایی، لامسه، بویایی، چشایی  ویا حرکت را نیز درگیر کنند. برخی اوهام در خواب با رویا دیدن اشتباه میگیرند. در پاراسومنیا از نوع اوهام دیدن، فرد قادربه تشخیص خواب و بیداری خود نیست و همین وجه تمایز اوهام با کابوس یا رویاست.

اوهام در خواب معمولا هنگام به خواب رفتن ویا بیدار شدن رخ میدهد. اگر فرد طی روز اوهام ببیند، میتواند نشانه ای از نارکولپسی باشد که دراینصورت فرد طی روز حملات خواب ، فلج خواب ، اوهام خواب آور دارد و شاید با سایر اختلالات خواب نیز همراه باشد.

سندرم انفجار سر یا Exploding head syndrome

نوع دیگری از خواب پریشی که شامل شنیدن صدای بلند مداومی درست قبل ازبه خواب رفتن ویا بعضا هنگام بیداریست. میتواند مانند شنیدن صدای انفجار در سر فرد باشدکه با ترس و اضطراب بسیاری همراه است و بعضا افراد فکرمیکنند دچار سکته شده اند. تعداد حملات متغیر است و ممکن است طی یک شب چندبار نیز تکرارشوند. انفجار سر شاید با دیدن نور یا انقباض ناگهانی عضلات نیز همراه باشد، اما معمولا با درد همراه نیست.

اختلال انفجار سر علت شناخته شده ای نداشته و احتمالا هنگام خستگی بسیار یا تحت استرس بودن رخ میدهد و عمومامیان افراد کمی تا بیش ازیک سال طول میکشد.

حرف زدن در خواب یا somniloquy

حرف زدن در خواب نیز درزمره اختلالات خواب پریشی قرارمیگیرد و بدان خواب گفتاری نیز میگویند. اختلال حرف زدن در خواب هنگامی رخ میدهدکه فرد با صدای بلند طی خواب صحبت کرده وحتی ممکن است دیگران متوجه حرفهای آنها نشوند. اختلال حرف زدن در خواب معمولا ضرری برای فرد ندارد، اما ممکن است بعضا اهانت آمیز بوده ویا فرد حرفهایی بزندکه هنگام هشیاری تمایلی به گفتن آنها نخواهد داشت.

اختلال حرف زدن در خواب ممکن است طی هر فاز خواب رخ دهد و هنوز واضح نیست آیابه رویایی که فردمیبیند ارتباطی داردیاخیر. حرف زدن در خواب اختلالی رایج شامل حدود ۵۰% کودکان و ۵% بزرگسالان بوده و بین زنان و مردان به یک اندازه شیوع دارد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *